نمای گنبد هارویه

بازدید ازگنبد هارونیه و رزرو هتل در مشهد

گنبد هارونیه تنها اثر بجای مانده از شهر باستانی طوس در ۲۵ کیلومتری شمال غربی مشهد و در ابتدای ورودی آن شهر باستانی قرار دارد.

در این مقاله تیم گردشگری هتل رضویه بعنوان یکی از هتل های ۳ ستاره مشهد نزدیک حرم در نظر دارد اطلاعات مربوط به این اثر تاریخی را در اختیار میهمانان و علاقمندان قرار دهد.

میهمانان می توانند پس از طی فرایند رزرو هتل در مشهد، نسبت به بازدید از این بنا در تور گردشگری نیم روز گنبد هارونیه ثبت نام و از این بنای زیبا و تاریخی دیدن نمایند.

نقشه موقعیت گنبد هارونیه
نقشه موقعیت گنبد هارونیه

تاریخچه گنبد هارونیه:

درخصوص تاریخ ساخت و کاربری این بنای پر رمز و راز سند مستدلی در دست نیست. لیکن ۴ دیدگاه ذیل مابین عموم رایج تر است:

۱- انتساب این بنا به عنوان زندان هارون الرشید:

از آنجائیکه تاریخ فوت هارون الرشید در اواخر قرن یکم هجری (سال ۱۹۳) اتفاق افتاده لیکن سبک معماری بکار رفته در بنای این اثر متعلق به دوران ایلخانیان در قرن ۸ هجری بوده و همچنین نظر به اینکه نوع کاربری بنا هیچ گونه شباهتی با زندان نداشته و ندارد لذا انتساب این بنا به عنوان زندان هارون الرشید و یا بقعه هارونی چندان صحیح بنظر نمی رسد.

 

۲- آتشکده ای متعلق به دوران پیش از اسلام:

با توجه با حفاری بعمل آمده در این محل در سال ۱۳۵۴ علاوه بر آثار سفالین مربوط به دوران سلجوقی، تیموری و صفوی همچنین لایه هایی قطوری از سنگ و ملات ساروج که قبلاً در بنای آتشگده های دوران ساسانی بکار می رفته پیدا شده که ظن ایجاد این بنا را پیش از قرن ششم تقویت می نماید.

 

۳- خانقاه یا مکتب خانه و یا آرامگاه امام محمد غزالی:

از آنجائیکه در قسمت شمالی بنا یک ردیف اتاق دیده می شود لذا عده ای این بنا را منتسب به امام محمد غزالی دانسته و علت آنرا نیز نپذیرفتن تدریس در نظامیه بغداد و ماندگاری در طوس عنوان نموده و گمان میبرند این محل مکتب، خانقاه و یا مدفن آن دانشمند فقید است.
البته بر اساس مستندات مکتوب، بنای هارونیه در درون حصار طوس قرار داشته لیکن بر اساس اقوال بجای مانده از مورخان و جهانگردانی که در قرن ششم و هفتم به بعد به طوس سفر کرده اند مدفن غزالی را خارج از شهر عنوان نموده اند.

از این رو نمی توان این محل را بعنوان مدفن امام محمد غزالی دانست.

 

۴- خانقاه خواجه عثمان ابن هارون:

عبدالحمید مولوی (از اساتید خراسان شناس) با استناد به برخی منابع تاریخی این محل را خانقاه خواجه عثمان ابن هارون از اقطاب صوفیه چشتی در هند دانسته که به یاد بود پدرش در قرن ۶ هجری ساخته است.

 

مشخصات بنای گنبد هارونیه:

بنای تماماً آجری و فاقد کاشی کاری تزئینی گنبد بصورت ۴ ضلعی و در اضلاع با اندازه های مختلف ساخته شده است.

نمای بیرونی گنبد هارونیه
نمای بیرونی گنبد هارونیه

گنبد اصلی بصورت دو پوسته و به ارتفاع ۲۶ متر و همچنین گنبد کوچک شمالی آن با ارتفاع ۱۱ متر می باشد.

ایوان ورودی در قسمت جنوب با سر در بسیار بلند فاقد کاشی کاری و تماما از آجر ساخته شده است.

این بنا دارای چهار شاه نشین و سه اتاق فرعی می باشد. درون گنبد ساده و مقرنس کاری هایی مربوط به دوره تیموری به چشم میخورد.

نمای داخلی گنبد هارونیه
نمای داخلی گنبد هارونیه

این بنا در دهه های اخیر با همت انجمن آثار ملی خراسان مرمت و باز سازی گردیده است. بر اساس مستندات موجود در کتب تاریخی مقبره امام محمد غزالی در داخل شهر طوس بوده اما در حال حتضر اثری از آن وجود ندارد.

از همین رو با توجه به عدم شناسایی مدفن غزالی در طوس، سنگ بنایی به یاد بود آن دانشمند فقید در وسط محوطه این بنا کار گذاشته شده است.

سنگ یادبود امام محمد غزالی
سنگ یادبود امام محمد غزالی

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *