مسجد 72 تن

مسجد ۷۲ تن

مسجد ۷۲ تن معروف به مسجد شاه، شاهکار بجا مانده از دوره تیموری است که بازدید از آن به شدت توصیه میگردد.

در این مقاله تیم گردشگری هتل رضویه مشهد تلاش دارد یکی دیگر از جاذبه های ارزشمند مذهبی و گردشگری مربوط به قرن ۹ هجری قمری شهر مقدس مشهد را معرفی نماید. 

در این بنا میتوان تبلور اوج اندیشه و هنر اصیل ایرانی را در قالب بنایی استوار و مملو از نقش و رنگ مشاهده نمود. در خصوص بانی این بنا اطلاعات مشخصی در دست نیست لیکن در میان محققین ۳ نظر ذیل مورد اختلاف است:

نظریه اول:

گروهی بانی این بنا را خواجه نظام الملک طوسی دانسته و این مسجد را همان مسجد جامع نوغان می نامند.

نظریه دوم:

بعضی دیگر از محققین این بنا را مسجد سنی های مشهد که به فرمان امیر ملک شاه در سال ۸۵۵ و بر روی مقبره ای قدیمی ساخته شده است محتمل می دانند.

نظریه سوم:

برخی دیگر از محققین ملک شاه را همان امیر غیاث الدین شاه ملک تیموری (که در سال ۸۲۹ قمری در خوارزم وفات یافته) معرفی کرده و بعلت فقدان محراب و به استناد وجود سرداب و برخی کتیبه ها، این بنا را آرامگاه او نامیده اند.

بهرحال با توجه به کتیبه تاریخی در قسمت ورودی ایوان این بنا به فرمان امیر ملک شاه و توسط احمدبن شمس الدین محمد تبریزی (معمار مسجد کبود تبریز) در سال ۸۵۵ قمری بنا نهاده شده است.

 

مشخصات مسجد ۷۲ تن در ۴ بخش ذیل تشریح میگردد:

این مسجد در زمین به طول حدود ۳۳ متر و عرض ۲۰ متر و با زیر بنایی به مساحت ۶۶۰ متر مربع بصورت مربع ساخته شده است. فضای مسجد شامل یک ایوان اصلی ورودی و ۲ ایوان کوچک در دو طرف ایوان اصلی همچنین ۲ مناره و یک گنبد می باشد. معمار برجسته این مسجد جهت تزئینات بنا از هنرهای گچبری، آجر و کاشی استفاده کرده است.

۱- پایه مناره ها:

پایه این مناره ها بصورت چند ضلعی پوشیده از سنگ سیاه و قسمت بالایی پایه، کتیبه کاشی معرق آیات قرانی و در بدنه بالایی این مناره ها اسماء الهی درون ترنج های زیبایی نقش بسته است.

مسجد 72 تن
نمای پایه مسجد ۷۲ تن

۲- ایوان ها:

ایوان ورودی دارای طاق گهواره ای با پوشش کاشی معرق و نقوش هندسی مزین است. در مدخل ورودی ایوان نیز کتیبه های بسیار زیبایی از خط و نقش است. در پیشانی ایوان کتیبه ای معرق به خط آیاتی از سوره بقره را به نمایش گذاشته بوده است که هم اکنون اثری از آن باقی نمانده است.

مسجد 72 تن
نمای ایوان مسجد ۷۲ تن

۳- گنبد:

گنبد مسجد پیازی شکل و بر روی ساقه مرتفع قرار گرفته است. در پایه ساقه گنبد ۸ پنجره با قاب بندی های تزیینی تعبیه شده که به خط کوفی آبی رنگ عبارت البقاء لله در آن حک شده است. سطح بیرونی گنبد نیز با کاشی فیروزه ای پوشانده و دور تا دور آن نیز قاب بندی های تزئینی خط کوفی سیاه عبارت “یا الله” نگاشته شده است.

نمای گنبد مسجد 72 تن
نمای گنبد مسجد ۷۲ تن

۴- فضای داخلی:

فضای داخلی گنبد با کاشیهای سبز رنگ مستطیلی و شش ضلعی نفیس که از شاهکارهای دوره تیموری است پوشیده شده است. کتیبه اصلی بر روی ازاره حاوی ۱۶ بیت از مناجات منظوم امیر المومنین به خط ثلث بر روی کاشیهای سبز به خط ثلث و در قسمت فوق آن نیز عبارت الحکم لله و الملک لله به خط کوفی تکرار شده است.

آدرس مسجد: این مسجد در خیابان خسروی و ابتدای بازار بزرگ واقع شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *